nl
Wednesday 26 June 2019

Motion5 Meets… Ron van der Pennen

Over strategische besluitvorming in de zorg

Op 13 Juni 2019 gingen ruim 30 leiders vanuit de gehele zorgketen in gesprek met Ron van der Pennen. Ron is Bedrijfsleider van de afdeling Operatiekamers en Anesthesiologie bij het Radboudumc en is gepromoveerd op het thema besluitvorming in het ziekenhuis. Het event had als doel om vanuit praktische casuïstiek op zoek te gaan naar de factoren die bijdragen aan effectieve besluitvorming. En ook het delen van concrete ideëen over hoe je besluiten succesvol kunt implementeren.

Over professionele autonomie, legitimiteit en eigenaarschap

Het proefschrift van Ron van der Pennen geeft inzicht in de besturing van het ziekenhuis. Dat is vrij complex, met name door de domeinen rondom het huis die de besturing beïnvloeden: 

  1. De maatschappelijke rol die een ziekenhuis vervult voor de patiënten; Domeinen ziekenhuis
  2. De Health Care Professionals die er werken
  3. Het ziekenhuis als marktdenker: het huis moet ondertussen ook financieel goed draaien en geld verdienen
  4. De beleidsvoerende en politieke kant van het ziekenhuis  

Deze vier domeinen hebben allen hun eigen waarden en overtuigingen. Doordat deze vaak niet goed op elkaar zijn afgestemd leidt dit tot onoplosbare tegenstellingen die veel debat en discussie opleveren. 

Voor mij maken deze onoplosbare tegenstellingen in het ziekenhuis besluitvorming zo’n interessant onderwerp. Je móét hier namelijk wel mee aan de slag.

Ron heeft in zijn proefschrift gekeken naar de waardepatronen die ten grondslag liggen aan besluitvormingsprocessen tussen raad van bestuur en medisch specialisten.

Besluitvorming in het ziekenhuisEen goed voorbeeld hiervan is professionele autonomie. Voor artsen een belangrijke waarde. Onder professionele autonomie verstaat Ron de zogenaamde ‘regelruimte’ van de arts om onafhankelijk te beoordelen wat de beste zorg voor de patiënt is. Deze professionele autonomie staat onder druk vanuit alle vier domeinen. Artsen ervaren vaak dat er inbreuk wordt gedaan op hun professionele autonomie en proberen deze autonomie te bewaken.

Tegenover deze vrijheid hoort ook verantwoording. Daar zit een andere waarde aan gekoppeld, legitimiteit. Wanneer het gaat over legitimiteit, bedoelen we het recht van de heerser om te regeren. Het mandaat dat hoort bij de functie en daar is moeilijk afstand van te doen. Legitimiteit van een besluit wordt ook bepaald en gewogen door andere partijen, zowel binnen als buiten het ziekenhuis.

Het gevoel van eigenaarschap is een derde waarde. Het verschil tussen professionele autonomie en eigenaarschap is dat je bij eigenaarschap je verantwoordelijk kan voelen, ongeacht de invloed die je hebt op het proces of resultaat. Bij professionele autonomie gaat het over het eigen handelen. Van eigenaarschap kun je wel afstand doen, van professionele autonomie niet.

Over complexiteit van het aankoopproces

Als we kijken naar de besluitvorming in het aankoopproces met de medische industrie, zien we dat dit sterk veranderd. Er zijn gemiddeld >10 stakeholders betrokken. Terwijl we nog geen drie jaar geleden met ongeveer 6 personen te maken hadden. De diversititeit in belangen, waarden & perspectief wordt versterkt door het multi-disciplinaire karakter van besluitvorming. Ron legt uit hoe deze verschillen tot uiting komen in de casussen die hij heeft bestudeerd voor zijn proefschrift. Met name de dynamiek tussen medisch specialist en Raad van Bestuur krijgt aandacht, en uit de zaal blijkt dat de aankoopprocessen per instelling of ziekenhuis behoorlijk verschillen! Dit bevestigt het fenomeen dat aankoopprocessen steeds minder lineair zijn, je herkent minder makkelijk een bepaald patroon. Hoe richt de industrie haar commerciële organisatie hier vervolgens op in?

Daarnaast lijkt het aankoopproces ook langer te duren. Dit leidt vaak tot frustratie. Ook de impact van het verliezen of winnen van de meerjarige aankooptrajecten is heftiger. Wanneer we Ron vragen in hoeverre hij besluitvormingsprocessen complex of ingewikkeld vindt, geeft hij aan dat er een verschil is tussen beide.

Mayonaise is complex, daar kan je naderhand geen ei meer van maken. Een Ikea kast noem ik ingewikkeld. Als je de kast weer uit elkaar zou halen, heb je nog wel de losse onderdelen. Die vertegenwoordigen een bepaalde onafhankelijke waarde.

Een ander punt wat ter discussie werd gesteld is het bereiken van consensus tijdens het aankoopproces. In hoeverre is het nog mogelijk, om met de dynamiek en snelheid van vandaag de dag, consensus te bereiken? In veel situaties zijn we op zoek naar een vorm van overeenstemming om door te kunnen gaan. Als we spreken over consensus, is iedereen voor de beslissing. Als we spreken van een compromis is niemand tegen de beslissing. 

“It’s not about realizing consensus, it is about creating a ‘common ground for action”

Dat betekent dat je heel goed moet afwegen wanneer consensus echt zin heeft en wanneer een compromis voldoende is om door te gaan. Een common ground for action, waarbij iedereen ervaart dat de nood aan beweging of actie groter is dan de nood aan het krijgen van gelijk, is wat teams en organisaties vooruithelpt en competitief voordeel geeft.

Een voorbeeld waarbij het belang van echte consensus noodzakelijk is werd gegeven door deelnemer Dennis Havermans, Directeur Strategie & Allianties bij Amplifon / Beter Horen vroeger werkzaam in de krijgsmacht. Hij gaf aan: 

Als militair commandant in Uruzgan en Afghanistan heb ik geleerd wat leiderschap en besluitvorming doen. Het hebben van een militaire hierarchie en commandostructuur is niet voldoende, je moet met elkaar komen tot consensus en niet tot een compromis. Het was ondenkbaar om mijn > 10.000 mensen, in situaties rond leven en dood, te mobiliseren zonder echte consensus.

Over de kracht van ‘lummelen’

Aan elke actie die we uitvoeren gaat een besluit vooraf. Hoewel we veel besluiten vaak onbewust nemen; zoals een besluit om in te springen wanneer het niet goed gaat of je besluit je met een onderwerp te bemoeien, gebeurt dit bij lange termijn zaken niet. Bij lange termijn zaken of strategische Grasmaaierbeslissingen moeten we bewust een besluit nemen. Duurzame implementatie van  wordt vaak lastig als je niet bewust de tijd  neemt om dit goed te overdenken. Een moment van reflectie is nodig.  Het besluit van een afstand bekijken kan zorgen voor nieuwe inzichten, ruimte in denken, en activeert nieuw contact met anderen. Voor dit moment heb je tijd nodig, maar hoe richt je dit moment nu voor jezelf in? En hoe creëer je de urgentie die nodig is om jezelf deze tijd te geven? 

Bij Motion5 noemen we dit moment ‘even lummelen’. 

We vroegen de zaal of zij voorbeelden konden geven van “lummeltijd”. Wat bleek, bij de één vond dit moment plaats tijdens het grasmaaien, waar een ander tijdens het event aangaf dit te doen tijdens een wielrenrit of in de auto op weg naar werk. Hoe richt jij je ‘lummeltijd’ in?

Wil je meer weten over het evenement, Ron van der Pennen of onze organisatie Motion5?
Neem dan contact op met Frijke Weeda via 06-20849230 of f.weeda@motion5.com