en nl
Tuesday 13 June 2017
Operations Directeur

Krachten bundelen in de zorg

Krachten bundelen in de zorg

we worden er allemaal beter van

De toekomst van de zorg is een hot topic. In de kabinetsformatie, op het nieuws en aan de lunchtafel. Motion5 organiseerde op 8 juni een event over leiderschap in de healthcare in het Bartholomeus Gasthuis. Als voorbereiding sprak ik zorgprofessionals, strategie consultants en Medtech professionals over de toekomst van de zorg in Nederland. In dit interview delen ze hun visie en vertellen zij hoe ze bijdragen aan het steeds beter maken en betaalbaar houden van de zorg.

Leestijd: 4-6 minuten

De berichtgeving rondom de zorg wordt gedomineerd door zaken die beter moeten. Wij Nederlanders zijn intolerant voor inefficiëntie en verspilling. Goede eigenschappen! Maar zijn we soms niet iets té zwartgallig? Hoe staat de Nederlandse zorg er nu echt voor?

De zorg in Nederland is fantastisch!

Ons zorgstelsel schittert steevast in de top van internationale lijstjes. Begin dit jaar publiceerde het gerenommeerde Londense onderzoeksbureau Legatum Institute hun jaarlijkse Prosperity Index. Op de sub-index Health staat Nederland op plek 5 van de 149 participerende landen. De Euro Health Consumer Index 2016 riep ons zorgstelsel zelfs uit tot het beste van Europa.

robert steemersRobert Steemers adviseert ziekenhuizen, GGZ-instellingen, zorgverzekeraars en gemeenten over de financiering van zorg. Hij deelt het enthousiasme van de onderzoekers: “De kwaliteit van de Nederlandse zorg is hoog en de toegankelijkheid is over het algemeen goed. Kosten zijn altijd een uitdaging. Maar feit is wel dat de kostenstijging de afgelopen jaren is afgezwakt. De rol van verzekeraars heeft hiertoe bijgedragen. Het is nu zaak om productieprikkels uit het systeem te halen, zodat zorgprofessionals zich kunnen richten op kwaliteit en er geen onnodige (dure) zorg wordt geleverd.”

Kosten zijn altijd een uitdaging. Maar feit is wel dat de kostenstijging de afgelopen jaren is afgezwakt."

irmgard 2“We mogen inderdaad trots zijn op de hoge kwaliteit en toegankelijkheid van zorg,” volgens Irmgard Krooneman van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). “Tegelijkertijd kunnen we onze ogen niet sluiten voor het feit dat de financiering van de zorg voor een bepaalde groep mensen een probleem is. Een ander aandachtspunt is de macht van de zorgverzekeraars.

In het Heyendael Manifest voor Betere en Betaalbare zorg van april dit jaar pleiten twaalf prominenten uit de zorg voor een hoofdlijnenakkoord met een sterke inhoudelijke focus. “Binnen het huidige stelsel zijn veel ambities te realiseren en een stelselwijziging kost veel tijd en energie die beter besteed kunnen worden aan inhoudelijke ambities.”

Ambitie = Innovatie

koen_3Bij innovatie denk ik aan e-Health, startups en nieuwe technologieën. Hierover sprak ik met Koen Harms, medeoprichter van startup Cair. Op de Cair website konden cliënten zelf hun verzorgende kiezen uit een pool van gescreende, zelfstandige verpleegkundigen. Na een succesvolle lancering lukte het de startup helaas niet om verder te komen. Het struikelblok; investeerders wilden zekerheid over het verkrijgen van een zorgcontract en verzekeraars geven deze zekerheid pas als er bepaalde investeringen zijn gedaan. Is dit typerend voor het innovatieklimaat in Nederland? “De randvoorwaarden voor veelbelovende startups zijn nog niet ideaal. Nieuwe contractering- en bekostigingsvormen kunnen een boost geven aan innovatie.

Ziekenhuizen gaan uitgroeien tot een knooppunt waar zorg samenkomt."

“De rol van het ziekenhuis is aan het veranderen,” vertelt Koen. “Ziekenhuizen gaan uitgroeien tot een knooppunt waar zorg samenkomt. Het ziekenhuis zal geen enorm gebouw meer zijn, maar vooral een plek waar je behandeld en gemonitord wordt.” Daarnaast verwacht hij dat ontwikkelingen zoals blockchain een grote impact gaan hebben. “Over 20 jaar worden informatie- en financieringssystemen niet meer beheerd door een partij, maar door het netwerk. Dan kan de patiënt echt zelf keuzes gaan maken en zijn zorg inkopen. Dat gaat veel betekenen voor de organisatie van zorg.”

keesKees Smaling van Siemens Healthineers beaamt de enorme kansen die ontwikkelingen op het gebied van e-Health en big data kunnen bieden. “Net als in andere markten worden dit soort innovaties gedreven door de massa. De doorbraak zal komen wanneer de consument en masse de mogelijkheden omarmt en het nut van de innovaties inziet. In deze acceptatie spelen tijd en demografie een grote rol. De hindernissen die we nog moeten nemen rondom het delen en inzetten van data zijn niet alleen technologisch, maar vooral ook psychologisch van aard. Het zorgbeleid wordt nog altijd voor een groot deel bepaald door gezonde mensen. Dit schept afstand tussen het beleid en de realiteit.”

Wie gaat dat betalen?

Innovaties, hogere kwaliteit van zorg en meer aandacht voor de patiënt, dat klinkt goed. En duur.

“Kwaliteitsinnovaties moeten ertoe leiden dat de zorg effectiever wordt, waardoor er minder zorgvolume nodig is,” zegt Robert Steemers. “Vanuit Strategy& adviseren we organisaties in de transitie naar een andere invulling van zorg. We nemen productieprikkels weg en laten artsen bepalen wat passende zorg voor de patiënt is. Het resultaat: minder onnodige behandelingen, meer kwaliteit en daardoor lagere kosten. Dit geeft weer ruimte voor investeringen in innovatie.”

Robert is ervan overtuigd dat we veel kunnen besparen door te investeren in de voorkant van zorg. “Denk aan het plaatsen van ervaren specialisten op de spoedeisende hulp in plaats van arts-assistenten. Onze ervaring is dat dit onnodige diagnostiek en ziekenhuisopname voorkomt. Of het plaatsen van GGZ-kennis in een wijkteam, waardoor er minder escalaties zijn. Het huidige financiële systeem faciliteert dit soort ontwikkelingen niet automatisch. Wij brengen hier samen met zorgaanbieders en verzekeraars verandering in door een speelveld te creëren waarin we zorgprofessionals de ruimte geven om zich bezig te houden met het slimmer en beter maken van de zorg, in plaats van focus op productie en kostenbeheersing. Kwaliteitswinst gaat dan hand in hand met kostenbesparing.”

Specialisatie in complexe zorg

De afgelopen twee jaren heb ik in Houston, Texas gewoond. Hier bevindt zich het grootste medische centrum ter wereld, het Medical District. Jaarlijkse worden er 180.000 operaties uitgevoerd. Dat is elke 3 minuten 1 operatie. That’s right, everything is bigger in Texas.

Naast de grootte van de ziekenhuizen viel ook de vergaande specialisatie van de ziekenhuizen mij op. Zo vind je er het Texas Children’s Hospital, een kinderziekenhuis met meer dan 600 bedden en een frontrunner in patiëntenzorg, onderwijs en onderzoek. Het naastgelegen MD Anderson Cancer Center is het grootste ziekenhuis gespecialiseerd in de behandeling van kanker ter wereld.

Skyline_of_the_Texas_Medical_Center_-_Houston,_TX

Skyline of the Texas Medical Center by David Daniel Turner

Gaan Nederlandse ziekenhuizen zich ook steeds verder specialiseren?

“Zeker, op dat gebied loopt Amerika voorop,” vertelt Irmgard Krooneman. “Als academisch ziekenhuis specialiseren we ons steeds verder. Daarom investeren we een kleine 150 miljoen in de bouw van een nieuw OK-complex. Onze huidige operatiekamers voldoen aan de specificaties, maar zijn te klein voor de toenemende hoeveelheid apparatuur. Ook flexibiliteit in de OK is erg belangrijk. Als opleidingsziekenhuis willen we dat onze specialisten patiënten op de meeste adequate en moderne manier kunnen behandelen.”

Koen Harms ziet specialisatie ook als belangrijke trend. “Ik denk dat we toegaan naar een netwerk van regionale ziekenhuizen voor laag complexe zorg. Voor complexe zorg word je doorverwezen naar gespecialiseerde centra en universitair medische centra. De noodzaak tot specialisatie is ook een direct effect van de steeds grotere mate van complexiteit in de geneeskunde.”

Slimmere samenwerkingsverbanden leiden tot efficiëntere, goedkopere en kwalitatief betere zorg."

Passend bij specialisatie is de vooruitstrevende samenwerking van Siemens Healthineers met het Admiraal de Ruyter Ziekenhuis (ADRZ) in Zeeland. Siemens is bouwer en eigenaar van het OK-complex op de locatie Goes en verhuurt de operatiekamers aan het ADRZ. Deze vorm van forward integration gaan we, als het goed is, in de toekomst vaker zien. “Logisch ook,” aldus Kees Smaling, “wij zijn engineers en dus gespecialiseerd in het bouwen van zo’n faciliteit.” Op die manier kan een ziekenhuis zich richten op de kern: medische zorg. Slimmere samenwerkingsverbanden leiden tot efficiëntere, goedkopere en kwalitatief betere zorg. Onze samenwerking met het ADRZ is daar een voorbeeld van.”

Samenwerken voor de patiënt

In 2012 behandelde orthopedisch bedrijf Biomet (nu ZimmerBiomet) de eerste patiënt in Nederland volgens het Rapid Recovery protocol voor heup- en knieprothesen. Door medische optimalisatie te combineren met organisatorische verbeteringen, zoals een efficiëntere samenwerking tussen diverse disciplines, waren patiënten weer sneller mobiel na een operatie.

Uiteindelijk gaan we organisaties beoordelen op het eindproduct: de kwaliteit van leven van de patiënt."

Volgens Koen Harms gaan we dit soort partnerships steeds vaker zien. “Technologie partners leveren niet alleen het product, maar ook het proces eromheen. Uiteindelijk gaan we organisaties beoordelen op het eindproduct: de kwaliteit van leven van de patiënt. Een voorwaarde voor een succesvolle samenwerking is dat de governance rondom de data van de patiënt goed is ingericht. Partners moeten nog meer betrokken zijn bij het primaire proces – het leveren van goede zorg – en minder focus hebben op het vertolken van hun salesrol.”

Irmgard Krooneman sluit zich hierbij aan. “MedTech en Pharma bedrijven zijn medeverantwoordelijk voor het continue verbeteren van de zorg voor individuele patiënten. Een samenwerking moet een win-win situatie opleveren voor het ziekenhuis en de commerciële partner. En bovenal wordt de patiënt er beter van.”